Het bloemrijker maken van bermen is één van de projecten waar we aan werken binnen Bloeiend Perspectief. In dit programma werken we samen met inwoners en gemeente Groningen aan een groenere en aantrekkelijke leefomgeving in de oude gemeente Ten Boer. “Bermen leveren steeds meer in aan biodiversiteit en bloeirijkdom”, zegt projectleider Janneke van Goethem van Landschapsbeheer Groningen. “Dit zien inwoners ook: zij hebben de wens uitgesproken hier iets aan te doen. Daarom is de bermenaanpak opgenomen in het programmaplan.” We ontwikkelden een slimme methodiek om de potentie van bermen in kaart te brengen. Dit najaar kun je ons tegenkomen in het buitengebied, waar we experimenteren met inzaaien en aanplanten, maar ook met ecologische beheermethoden.

Maaien en afvoeren is beter

De methodiek brengt de potentie van een berm in kaart. Aan de hand daarvan kunnen we besluiten in te zaaien, aan te planten of anders te beheren. Of een combinatie hiervan toe te passen. Samen met gemeente Groningen onderzoeken we dus niet alleen hoe we de bermen anders kunnen inrichten, maar ook meer ecologisch kunnen beheren. “Nu worden bermen vaak geklepeld; het gras wordt er ‘afgeslagen’ en meteen afgezogen”, vertelt Janneke. “Maar uit onderzoek is gebleken dat dit de wortels verstoort. Je trekt aan de plant, waar bloemrijke soorten meestal niet tegen kunnen. Je krijgt dan een ruige berm met weinig bloemen.” Maaien is een betere optie. Janneke: “Door het maaisel een paar dagen te laten liggen, krijgen insecten en zaden de kans eruit te vallen, zodat ze een nieuwe plek kunnen vinden. Na een paar dagen kan het maaisel alsnog worden afgevoerd. Dit verschraalt de bodem, wat de variëteit in soorten weer bevordert.” Het toepassen van meer ecologisch beheer is bovendien een van de maatregelen binnen de nieuwe beheerstrategie van de gemeente Groningen, die stuurt op waarden (SWING). Hiermee wil de gemeente de ambitie waarmaken de biodiversiteit te bevorderen.

Janneke van Goethem

Knoopkruid en wilde cichorei

Je denkt bij een bloeiende berm misschien aan wuivende klaprozen en margrieten in de wind. Een logische gedachte, maar niet geschikt voor de kleigrond in dit specifieke Groningse gebied. De natuurlijke begroeiing is op kleigrond vaak hoog en er komen veel stevige grassoorten voor. Bloemen kunnen vaak niet met deze hoge grassen concurreren. Sommigen pleiten ervoor grassen weg te halen om ruimte te maken voor bloemen, maar dat zijn dure ingrepen en de grassen blijven terugkomen. “Dat is ook helemaal niet erg”, licht Janneke toe. “De grassen horen bij dit gebied.” We proberen daarom bloemrijke soorten en planten uit die tussen het gras kunnen groeien en de concurrentie aan kunnen. Samen met de Cruydt Hoeck, een kwekerij voor wilde planten, onderzoeken we welke het meest geschikt zijn. Denk aan knoopkruid, boerenwormkruid en wilde cichorei. “Er is veel onderzoek gedaan naar kruidenrijke bermen op arme zandgrond, maar niet naar kleigrond”, zegt Janneke. “Die uitdaging gaan we graag aan.”

Een bloeiende berm in de zomer (RO Visuals | Anoula Voerman)

Kruidenrijke bermen op kleigrond

Gemeente Groningen heeft al eerder met de Cruydt Hoeck kruidenmengsels samengesteld, maar die zijn niet goed toepasbaar in de oude gemeente Ten Boer. “Daarom gaan we nu een proef doen met twee mengsels, die speciaal zijn ontwikkeld voor dit gebied”, vertelt Janneke. “Hiervoor richten we een proefveld in bij de begraafplaats in Thesinge, waar we ook verschillende beheermethoden op los laten.” Uit monitoring van de gemeente blijkt dat na de aanleg van een bloemrijke berm het eerste jaar vaak erg succesvol is. Daarna neemt de bloemrijkdom vaak af over de jaren. Dat kan te maken hebben met een verkeerd zaadmengsel waarin soorten zitten die niet goed groeien op de gekozen plek. Maar het kan ook aan het beheer liggen. Omdat we de bloemrijkheid juist in stand willen houden, voeren we de proef in Thesinge uit. “Met het proefveld verrijken we de methodiek, én richten we een aantrekkelijke groene ontmoetingsplek in voor inwoners. Uiteraard in nauwe samenwerking met de inwoners van Thesinge.” De lessen die we hier leren, passen we toe op de bermen in het buitengebied.

Een impressie van de berm in de winter (RO Visuals | Anoula Voerman)

Bloemrijk kost tijd

We zijn tevreden als de inwoners de bermen in hun leefgebied mooi vinden, en de bloemrijkdom en de biodiversiteit zijn toegenomen. “Dit kost tijd, maar we weten
dat we met een kruidenrijke basis en goed beheer de bermen weer bloemrijker kunnen maken”, zegt Janneke. “Ook hopen we dat het mensen enthousiast maakt mee
te helpen met bijvoorbeeld monitoren. We gebruiken daarvoor de nectarindex, een handige tool waarmee je eenvoudig bloemen kunt herkennen en noteren. Hiermee
krijgen we een goed beeld van welke soorten er bloeien, hoeveel er bloeit gedurende het groeiseizoen en of dat over de jaren ook verandert. We verwachten echt niet dat mensen de komende vijf jaar willen monitoren; kom het eerst eens een seizoen proberen!”

Over Bloeiend Perspectief

Bloeiend Perspectief is een programma van gemeente Groningen en Landschapsbeheer Groningen, dat wordt mogelijk gemaakt door Nationaal Programma Groningen en
provincie Groningen. Kijk hier voor meer informatie.