Met het plaatsen van nieuwe eb- en vloeddeuren is de restauratie van de oude uitwateringssluis in Noordpolderzijl afgerond en de sluis in ere hersteld. Portefeuillehouder Bert Wiersema van Waterschap Noorderzijlvest en gedeputeerde Nadja Siersema van de provincie Groningen sloten dit project vandaag met het plaatsen van de sluisdeuren in stijl af. Hiermee is de sluis in oude glorie hersteld en blijft deze als cultuurhistorisch waterschapselement in het dijklandschap ook voor de toekomst behouden. Voor ons dit het eerste opgeleverde project in Groningen van het programma Waddenkronieken.

Waddenkronieken

Het programma Waddenkronieken brengt de unieke geschiedenis van de Waddenkust weer tot leven door vergeten verhalen en landschapselementen zichtbaar te maken en te herstellen. Landschapsbeheer Groningen is één van de samenwerkingspartners voor dit project. “Mooi dat juist de in oude glorie herstelde sluisdeuren de eerste opgeleverde ‘Waddenkroniek’ is”, zegt Peter Hellinga, directeur van Landschapsbeheer Groningen. “Het eerste zichtbare resultaat na een jarenlange voorbereiding van dit programma; een mooie symboliek.” Ook gedeputeerde Nadja Siersema spreekt opgetogen over de restauratie van de oude sluis. “Met dit stukje vakmanschap wordt recht gedaan aan de rol en uniekheid van Noordpolderzijl in onze provincie als poortwachter naar zee.”

Restauratie van de sluisdeuren

De uitwateringssluis bij Noordpolderzijl is acht jaar geleden grondig onder handen genomen. Het metsel- en voegwerk van de historische sluis werd destijds al grondig hersteld, maar de restauratie bleef onvolledig doordat de twee eb- en twee vloeddeuren in slechtere staat verkeerden dan verwacht. Na inspectie bleek terugplaatsing niet meer mogelijk. Om dit waterschapserfgoed weer in originele staat te krijgen, heeft het waterschap in samenwerking met Landschapsbeheer Groningen nieuwe deuren laten vervaardigen, waardoor de restauratie alsnog kon worden afgerond. Waterschapsbestuurder Bert Wiersema geeft aan: “Met het behoud van deze voormalige uitwateringssluis als historisch element geven we dit landschap door aan volgende generaties. De restauratie vergroot bovendien de beleefbaarheid van deze unieke en zeer herkenbare plek in het Groninger landschap voor recreanten en toeristen.”

De sluis, het gemaal en café het Zielhoes 

Oog voor flora en fauna

Bij de uitvoering van het werk is rekening gehouden met aanwezige flora en fauna. Zo zijn de sluismuren begroeid met steenbreekvaren. Deze beschermde en vrij zeldzame plantensoort is terug te vinden op schaduwrijke plekken bij oude muren. De varen is behouden door zorgvuldig rondom de planten te voegen. Daarnaast zijn uit voorzorg netten bij de sluis geplaatst om te voorkomen dat vogels gaan nestelen tijdens de herstelwerkzaamheden.

Lozing van zeewater vanuit de Noordpolder

De uitwateringssluis was historisch gezien belangrijk voor de waterhuishouding en voormalige scheepvaart in de provincie Groningen. In 1811 werd met het inpolderen van de Noordpolder, de aanleg van de Noorderdijk gerealiseerd. Hierbij werd meteen de uitwateringssluis gebouwd. Het teveel aan water vanuit de Noordpolder kon via de sluis in de Waddenzee worden geloosd. Naast de sluis werd in 1981 een modern, elektrisch gemaal gebouwd. De oude sluis was niet langer nodig. In het kader van de Deltawet werd even later de zeedijk opgehoogd. Aan de zijde van de Waddenzee werd de afwateringssluis opgenomen in het dijklichaam. Boven de doorlaatopening is een gedenksteen zichtbaar met daarop het jaartal 1811. Ook zijn aan beide sluiswanden gedenkstenen gemetseld als herinnering aan latere herstellingen/ restauraties van de sluis. Naast de sluis staat nog altijd het oude Zielhoes uit 1812, de voormalige dienstwoning van de sluiswachter.

De sluis in 1970

Projectpartners en financiering

De werkzaamheden aan de oude uitwateringssluis zijn uitgevoerd door Wieringa Bouwadvies en aannemer Koninklijke Oosterhof-Holman. Naast deze oude sluis in Noordpolderzijl worden nog twee oude ‘wachters’ (voormalige spui- en keersluizen) bij Warffum en Oudeschip als cultuur-historisch element gerestaureerd. Ook de restauratie van deze twee waterwerken wordt in samenwerking met Landschapsbeheer Groningen, als onderdeel van het programma Waddenkronieken, uitgevoerd. De werkzaamheden aan deze drie objecten wordt mede mogelijk gemaakt door bijdrages van Waterschap Noorderzijlvest, het Waddenfonds en de provincie Groningen.

Lees hier meer over het programma Waddenkronieken.