Langs de Groningse Waddenkust slingeren slaperdijken nog altijd door het landschap. Ooit aangelegd als bescherming tegen het water, liggen deze historische dijken nu als stille lijnen tussen akkers, dorpen en wierden. Ze vertellen het verhaal van eeuwen landaanwinning en waterbeheer, maar bieden ook kansen voor de toekomst.

Met het project Slaperdijken: Groene Verbinders in het Waddengebied werken Landschapsbeheer Groningen, Boerennatuur Midden Groningen en Grauwe Kiekendief – Kenniscentrum Akkervogels tussen 2025 en 2028 aan het versterken van biodiversiteit, landschap en beleving langs de Groninger noordkust. Door herstel, inrichting en duurzaam beheer ontwikkelen de slaperdijken zich tot groene verbindingszones voor planten, insecten en vogels.

Het project bouwt voort op Natuurrijke Slaperdijken Hogeland, onderdeel van het programma Waddenkronieken, en is samen met kennispartners en agrariërs verbreed tot een aanpak voor agrarisch natuurbeheer en landschapsontwikkeling.

Historische lijnen met nieuwe betekenis

Het open landschap van de Waddenkust is door schaalvergroting in de landbouw en het verdwijnen van landschapselementen minder gevarieerd geworden. Slaperdijken vormen nog zichtbare historische structuren in dit landschap. Samen vormen ze een netwerk langs de kust. Door ze natuurrijker in te richten ontstaat een groenblauwe dooradering: een samenhangend systeem waarin soorten zich kunnen verplaatsen en vestigen. Tegelijk blijven de dijken dragers van het verhaal van het Groningse kustlandschap.

Van grasmat naar levend landschap

Veel slaperdijken worden nu intensief beheerd. Binnen het project werken we aan meer variatie en natuurwaarde door:

• 25 struweelvakken met streekeigen soorten;
• bermen omvormen tot kruidenrijk grasland;
• agrarisch natuurbeheer, extensiever maaibeheer en begrazing;
• meer leefgebied voor insecten, vlinders en vogels.

Struweel biedt beschutting voor vogels, kruidenrijke vegetatie levert voedsel voor insecten en variatie in beheer creëert kleine leefplekken voor soorten. Per locatie wordt gekeken welke aanpak het beste past.

Samenwerken aan biodiversiteit

Een groot deel van de slaperdijken ligt op of langs landbouwgrond. Samen met agrariërs worden beheerplannen opgesteld die passen bij de bedrijfsvoering én natuurherstel mogelijk maken.

Daarnaast wordt onderzocht welke maatregelen het meest effectief zijn voor biodiversiteit. Deze kennis wordt gebruikt voor een specifiek dijkenpakket binnen het Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer (ANLb), zodat beheer ook op lange termijn kan worden voortgezet. Samenwerking tussen Landschapsbeheer Groningen, Boerennatuur Midden Groningen, Grauwe Kiekendief – Kenniscentrum Akkervogels en EIS Kenniscentrum Insecten vormt hierbij de basis.

Betrokkenheid uit het gebied

Bewoners, boeren en andere betrokkenen worden actief meegenomen in het project. Zo kwamen in maart 2026 tijdens een startbijeenkomst agrariërs, organisaties en andere betrokkenen samen om de plannen te bespreken. De grote belangstelling liet zien dat er veel draagvlak is voor het versterken van natuur en landschap langs de Waddenkust. Er was ruimte voor vragen, ideeën en gesprekken over de toekomst van de slaperdijken. Deze betrokkenheid vormt een belangrijke basis voor de uitvoering.

Onderzoek en monitoring

Tijdens het project wordt de ecologische kwaliteit gemonitord, met aandacht voor onder andere wilde bijen, hommels, graslandvlinders, broed- en overwinterende vogels en kruidenrijke vegetaties. De monitoring levert input voor de verdere optimalisatie van het beheer en geeft inzicht in de ecologische waarde van de slaperdijken.

Beleving van het landschap

De slaperdijken vertellen het verhaal van mens en water in het Groninger kustgebied. Langs de dijken worden daarom vijf beleefpunten ingericht waar bezoekers de geschiedenis, natuur en ontwikkeling van het landschap kunnen ontdekken. Deze sluiten aan op bestaande wandel- en fietsroutes, zodat de dijken beter beleefbaar worden voor bewoners en bezoekers.

Samenwerking

Het project wordt uitgevoerd door Landschapsbeheer Groningen met:

• Boerennatuur Midden Groningen
• Grauwe Kiekendief – Kenniscentrum Akkervogels
• EIS Kenniscentrum Insecten
• agrariërs en grondeigenaren
• gemeenten en gebiedspartners
• vrijwilligers

Waddenkronieken

Het project maakt deel uit van programma Waddenkronieken, waarin gewerkt wordt aan herstel en beleefbaarheid van het cultuurlandschap langs de Waddenkust. Het verhaal van mens en water staat hierin centraal. Meer informatie over dit programma is te vinden op de pagina over Waddenkronieken.

Slaperdijken: Groene Verbinders in het Waddengebied wordt mede mogelijk gemaakt door het Waddenfonds en de gemeente Het Hogeland.

Meer weten?

Wil je meer weten over het project? Neem dan contact op met Annelies Groenestein via a.groenestein@landschapsbeheergroningen.nl of 050 - 534 51 99.